Thủ tục đối thoại trong Luật TTHC 2015

Khoản 1 Điều 134 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 (TTHC 2015) quy định “Trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, Tòa án tiến hành đối thoại để các đương sự thống nhất với nhau về việc giải quyết vụ án, trừ những vụ án không tiến hành đối thoại được, vụ án khiếu kiện về danh sách cử tri, vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn được quy định tại các điều 135, 198 và 246 của Luật này”. Như vậy, đối thoại là thủ tục bắt buộc, trừ những vụ án không tiến hành đối thoại được hoặc khiếu nại danh sách cử tri, vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn.

Luật tố tụng hành chính quy định thủ tục đối thoại phải được tiến hành trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vì đây là giai đoạn để thu thập căn cứ, tài liệu chứng cứ, là giai đoạn quan trọng trước khi bước vào giai đoạn xét xử. Việc đối thoại giúp các bên đương sự gặp gỡ và thảo luận các vấn đề cần tranh luận trong vụ án hành chính, nếu đối thoại thành giúp các bên đạt được thống nhất chung thì có thể đình chỉ vụ án, không cần đưa vụ án ra xét xử tiếp nữa. Còn nếu các bên vẫn còn tranh chấp thì vẫn tiến hành các thủ tục để mở phiên toàn xét xử vụ án.

Tại Điều 135 Luật TTHC 2015 quy định những vụ án hành chính không tiến hành đối thoại được bao gồm 3 trường hợp sau:

“1. Người khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt.

2. Đương sự không thể tham gia đối thoại được vì có lý do chính đáng.

3. Các bên đương sự thống nhất đề nghị không tiến hành đối thoại.”

Tại Điều 198 Luật này quy định không tổ chức đối thoại đối với vụ án khiếu kiện về danh sách cử tri là phù hợp. Vì tính chất việc giải quyết khiếu kiện này phải nhanh chóng và kịp thời, tổ chức đối thoại sẽ làm kéo dài thời gian không cần thiết dẫn đến tình trạng có kết quả giải quyết vụ án nhưng kết quả bầu cử thì đã xong.

Tại Điều 246 quy định về thủ tục xét xử rút gọn, tính chất của thủ tục rút gọn là rút ngắn thời gian và thủ tục so với thủ tục giải quyết thông thường, việc không tổ chức đối thoại trong thủ tục rút gọn là hoàn toàn hợp lý, đảm bảo tính chất của thủ tục rút gọn.

Trừ các trường hợp được phân tích ở trên thì đối với các trường hợp còn lại Tòa án đều phải tiến hành thủ tục đối thoại cho các đương sự.

Những quy định tại Khoản 1 Điều 134 Luật TTHC 2015 là hoàn toàn hợp lý, kịp thời và nắm bắt được thực trạng hiện nay. Khi căn cứ vào các quy định của pháp luật, công dân có thể biết được những trường hợp nào được và không được tiến hành đối thoại để đảm bảo được quyền, lợi ích hợp pháp của mình.